Gdynia, 22 września 2006 - Większość Polaków nie wie, że ma zbyt wysokie stężenie cholesterolu we krwi. Najwyżej co trzeci chory, u którego stwierdzono zaburzenia lipidowe jest leczony skutecznie. W najbliższych 10 latach zawał serca może dotknąć w Polsce 740 tysięcy osób w wieku od 30 do 70 lat. Wdrożenie skutecznego leczenia hipercholesterolemii mogłoby zmniejszyć tę liczbę nawet o 160 tys. – wynika z suplementu do pisma Kardiologia Polska, który ukazał się w czasie X Międzynarodowego Kongresu Kardiologicznego w Gdyni.  

            Zaledwie 41 procent osób przyjmowanych w Polsce do szpitala z różnymi chorobami serca otrzymywało wcześniej statyny. I to mimo, że zaledwie u 14 procent z nich poziom cholesterolu LDL był prawidłowy. Liczba ta zmienia się znacząco dopiero przy wypisie chorego ze szpitala sięgając powyżej 90 procent – wynika z ogólnopolskiego badania ankietowego STOK (Standard Terapii i Opieki Kardiologicznej). Tymczasem zaburzenia lipidowe to drugi, po nadciśnieniu tętniczym, czynnik ryzyka kardiologicznego.

            Statyny – leki obniżające poziom cholesterolu – to obecnie standard w leczeniu hipercholesterolemii. Niestety w Polsce przyjmuje je ciągle zbyt mało osób, a pacjenci u których rozpoczęto leczenie statyną otrzymują zwykle zbyt niskie dawki. Niemal 95 procent recept wypisywanych jest nadal na najmniejsze dawki statyn (10 mg i 20 mg). Sytuację pogarsza dodatkowo częsty zwyczaj dzielenia przypisanych tabletek w celu obniżenia kosztów leczenia.

            Według szacunków dokonanych na podstawie wyników projektu WOBASZ (Wieloośrodkowe ogólnopolskie badanie stanu zdrowia ludności), tylko wśród osób w wieku 20-74 lat podwyższone stężenie cholesterolu występuje u 16,5 miliona osób. Osoby z hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem, np. rozpoznaną chorobą naczyniową, których jest 5,7 mln, wymagają zarówno zmiany diety, stylu życia jak i farmakoterapii.

             Dane epidemiologiczne opracowane na podstawie wyników innego polskiego badania NATPOL PLUS z użyciem algorytmu PRECARD pozwalają przypuszczać, że liczba zawałów serca w Polsce w ciągu najbliższych 10 lat u osób w wieku 30-70 lat (populacja 19,2 mln) wyniesie 740 tysięcy przypadków. Spośród najważniejszych czynników ryzyka największy wpływ na zmniejszenie liczby zawałów miałoby skuteczne leczenie zaburzeń lipidowych (przy redukcji cholesterolu całkowitego poniżej 189 mg/dl u wszystkich Polaków z hipercholesterolemią). Leczenie nadciśnienia tętniczego (docelowa wartość to 139 mmHg) ograniczyłoby tę liczbę o 150 tysięcy, a eliminacja palenia papierosów o dalsze 110 tysięcy.

            Skuteczne obniżanie wysokiego stężenia cholesterolu wymaga nie tylko zmiany diety, stylu życia i leczenia statynami. W wielu przypadkach dotychczasowa terapia nie pozwalała na osiągnięcie celu terapeutycznego albo pacjenci wciąż odczuwają dolegliwości związane z przyjmowaniem bardzo wysokich dawek statyn. Stąd konieczność sięgania po nowe terapie.

            Nową substancją pozwalającą na większą skuteczność terapii przy niższych dawkach statyn jest ezetimib. Leki obniżające poziom cholesterolu (statyny) działają porzez częściowe zablokowanie jednego ze źródeł – czyli ograniczenie produkcji cholesterolu wątrobie.  Z kolei ezetimib to inhibitor absorbcji cholesterolu, który hamuje wchłanianie cholesterolu w jelitach. Badania kliniczne wykazały dużą skuteczność terapii skojarzonej. 10 mg ezetimibu wraz z 10 mg atorwastatyny po 12 tygodniach leczenia okazało się tak samo skuteczne jak 80 mg (najwyższa dopuszczalna dawka) samej atorwastatyny.

            Uczestnicy dyskusji, która stała się podstawą suplementu do sierpniowego wydania Kardiologii Polskiej podkreślają, że odpowiednia farmakoterapia to tylko jedno z koniecznych działań zmierzających do skutecznej walki z hipercholesterolemią w Polsce. Niezmiernie ważne są działania prewencyjne – w tym edukacja pacjentów i szeroki dostęp do badań kontrolnych. Jak pokazały wyniki analizy NATPOL PLUS, co 11 Polak nie potrafi wymienić żadnego sposobu zapobiegania chorobom układu krążenia, pomimo iż odpowiadają one za niemal połowę (48% w roku 2002) wszystkich zgonów.       

             Ponieważ problemy związane z profilaktyką chorób serca i naczyń mają charakter interdyscyplinarny,  w opiekę nad chorymi zaangażowani są lekarze różnych specjalności. W tej sytuacji standardy leczenia opracowuje jednocześnie kilka towarzystw naukowych. Dlatego w marcu 2005 roku powstało Polskie Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (PFP). W spotkaniu założycielskim uczestniczyli przedstawiciele 7 towarzystw naukowych, w tym między innymi: Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Towarzystwa Internistów Polskich i Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Jego celem jest wymiana informacji oraz ujednolicenie wytycznych profilaktyki w Polsce, dostosowanie europejskich zasad profilaktyki do warunków i specyfiki naszego kraju, opracowanie wspólnego systemu promocji i informacji a temat epidemiologii i promocji zasad prewencji chorób układu krążenia, koordynacja działań w zakresie prewencji i edukacji w skali kraju oraz przygotowanie i wprowadzenie programu nauczania w szkołach podstawowych, gimnazjach, liceach i innych ponadpodstawowych na temat epidemiologii i prewencji chorób układu krążenia. W przyszłości planowane jest wydanie wytycznych PFP poświęconych, między innymi, zaburzeniom gospodarki lipidowej.

Kardiologia Polska 2006; 64: 8 (supl. 4) – "Skuteczne obniżanie stężenia cholesterolu, analiza skutków działań i zaniechań w Polsce. Nowe możliwości terapii zaburzeń lipidowych"

Uczestnicy dyskusji panelowej:

Prof. dr hab. med. Jerzy Adamus, prof. Alberico Catapano, prof. dr hab. med. Barbara Cybulska,dr hab. med. Krzysztof J. Filipiak, prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong,prof. dr hab. med. Hubert Kwieciński, prof. dr hab. med. Krzysztof Narkiewicz,prof. dr hab. med. Grzegorz Opolski, prof. dr hab. med. Andrzej Pająk,prof. dr hab. med. Tomasz Pasierski, dr hab. med. Piotr Podolec,prof. dr hab. med. Lech Poloński, prof. dr hab. med. Witold Rużyłło,prof. dr hab. med. Krzysztof Strojek, prof. dr hab. med. Stanisław Woś,prof. dr hab. med. Mirosław J. Wysocki, dr med. Tomasz Zdrojewski

Raport na podstawie opinii uczestników dyskusjiprzygotował dr med. Piotr Szymański

Warszawa 2006